TRẦN THÁI TÔNG & KHÓA HƯ LỤC NHÌN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HỌC - THÍCH PHƯỚC ĐẠT TRẦN THÁI TÔNG & KHÓA HƯ LỤC NHÌN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HỌC - THÍCH PHƯỚC ĐẠT Tác Giả: T.T T.S Thích Phước Đạt
NXB: Hồng Đức
Số Trang: 483 Trang
Hình Thức: Bìa Mềm
Khổ: 14,5x20,5cm
Năm XB: 2019
Độ Dày: 2,4cm
TTHL SÁCH VỀ THIỀN 160.000 đ Số lượng: 1000000 Quyển
  • TRẦN THÁI TÔNG & KHÓA HƯ LỤC NHÌN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HỌC - THÍCH PHƯỚC ĐẠT

  •  458 Lượt xem
  • Mã sản phẩm: TTHL
  • Giá bán: 160.000 đ

  • Tác Giả: T.T T.S Thích Phước Đạt
    NXB: Hồng Đức
    Số Trang: 483 Trang
    Hình Thức: Bìa Mềm
    Khổ: 14,5x20,5cm
    Năm XB: 2019
    Độ Dày: 2,4cm


Số lượng
Lời Mở Đầu
Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử dụng nước và giữ nước. Trong cuộc hành trình xây dựng và phát triển quốc gia Đại Việt cường thịnh của thời đại Lý – Trần, có thể nói vua Trần Thái Tông được nhân dân ta tôn vinh, sử sách đánh giá là vị vua anh minh, yêu nước nồng nàn đã khai sáng ra triều đại nhà Trần, một vị anh hùng dân tộc lần đầu tiên lãnh đạo dân ta đánh tan cuộc chiến tranh vệ quốc chống quân Nguyên mông xâm lược nước ta lần thứ nhất, làm sống dậy hào khí Đông – A đi vào lịch sử hào hùng của dân tộc.


 
trần thái tông và khóa hư lục nhìn từ góc độ văn học



Thực tế, đất nước ta không lớn so với các cường quốc trên thế giới. Song, trong suốt hành trình lịch sử của dân tộc Việt Nam từ xưa đến nay, chưa có một lần nào nhân dân ta chịu khuất phục, đầu hàng với bất kỳ kẻ thù nào đến gây hấn hay cố tình xâm lược nước ta. Dân tộc ta bao giờ cũng bất khuất, vẫn thể hiện bản lĩnh tự chủ của một dân tộc Việt hào hùng, không ngừng nỗ lực thăng tiến vươn lên là một sự thật hiển nhiên.

Chính tư tưởng yêu nước, tính tự cường dân tộc, niềm tự tin vào chính mình và tự hào về dân tộc mình, tự thân biến thành cốt tủy và máu thịt của chính mình để nhân dân ta từ trên chí dưới đoàn kết nhau, thương yêu nhau như người trong một nhà không có một sức mạnh nào lay chuyển. Đó chính là khối đại đoàn kết toàn dân, trước hết được xây dựng trên tình thương trong ý nghĩa “đồng bào”, được sinh ra từ vị cha già Lạc Long Quân và mẹ hiền Âu Cơ như là anh em ruột thịt trong một đại gia đình. Khối đoàn kết đó cũng được xây dựng xung quanh một trung tâm vững chắc là một bộ phận lãnh đạo trung kiên, có đức độ, có tài năng, có lý tưởng.

Trên tinh thần ấy, vào đời Trần có ông vua Trần Thái Tông thực thi hạnh nguyện vô ngã, cai trị dân không phải vì lợi ích của riêng mình, dòng họ mình mà vì lợi ích của đất nước, của toàn dân, thì khối đoàn kết ấy thật sự vững mạnh, trong nước mới hết nạn đao binh, quan lại phải sống cuộc đời mẫu mực, thương dân như con và biết lấy lòng dân, ý dân làm lòng mình, ý mình. Đúng như lời tâm nguyện của nhà vua được ghi trong bài tựa sách Thiền Tông chỉ nam: “Phàm vi nhân quan giả, dĩ nhiên hạ chi dục vi dục; dĩ nhiên hạ chi tâm vi tâm”. (Phàm đã là bậc quân nhân thì phải lấy tâm thiên hạ làm tâm của mình, ý muốn thiên hạ làm ý muốn của mình).

Không những thế, vua Trần Thái Tông còn là vị đặt nền tảng cho Thiền Phái Trúc Lâm ra đời, một Thiền phái mang bản sắc Việt, minh chứng mở đầu cho một thời kỳ đất nước Đại Việt không chỉ độc lập, tự chủ trên biên cương lãnh thổ cương giới mà còn độc lập tự chủ trên mọi phương diện, lĩnh vực từ văn hóa, kinh tế, chính trị mà kể cả tín ngưỡng tâm linh. Với tư tưởng Thiền là Phật tại tâm, biện tâm, cái tâm được chuyển hóa như vậy là một nguồn trí tuệ và sức mạnh vô song, giúp con người tạo nên những thành tích vĩ đại, như chúng ta đã thấy dưới triều đại nhà Trần.


 
trần thái tông và khóa hư lục nhìn từ góc độ văn học 1



Niềm tự tin của vua Trần Thái Tông và của các Phật tử đời Trần lên tới mức, tự nhận thấy mình là Phật, chứ Phật không phải ở đâu xa, do đó phải sống và hành động như Phật không khác. Và như thế, mỗi người là mỗi vị Phật, đồng nghĩa mỗi người lãnh đạo, mỗi người dân trong một nước, tất cả con dân Việt đều có niềm tin như vậy và hành động như vậy, khiến đất nước sẽ hóa thành cõi Phật ngay giữa cuộc đời, chứ không trông chờ một cõi Phật ở nơi xa xôi phương Tây…

Chính đây hai cội nguồn này đã tạo nên nguồn sức mạnh nội tại của dân tộc Đại Việt, cái gọi là hào khí Đông – A thời Trần. Mà một trong những nhân vật biểu tượng khởi xướng tinh thần yêu nước nồng nàn, lòng căm thù giặc cao độ, nối kết giáo lý Thiền môn, để hướng tâm chúng sinh thành tâm Phật, không ai khác hơn phải kể đến công lao và hành trạng của nhà vua – Thiền gia Trần Thái Tông với tác phẩm Khóa Hư Lục. Có thể nói khi tác phẩm này thể nhập vào đời sống thực tiễn, nó đã trở thành “Khóa Hư Kinh”, một bản kinh mà ngày nay âm hưởng của nó vẫn còn in dấu ấn lớn trong tâm khảm của mọi người dân Việt như để tiếp sức, tiếp tục cuộc hành trình xây dựng đất nước Việt Nam sánh vai các cường quốc năm châu trong thời đại hội nhập toàn cầu.

Và như vậy, Khóa Hư Lục là tác phẩm có giá trị không chỉ về mặt học thuật, tư tưởng mà còn có ý nghĩa giá trị tâm linh đối nhân dân ta trong cuộc hành trình xây dựng đời sống hạnh phúc, hướng đến sự phát triển quốc gia hưng thịnh và đạo pháp trường tồn. Do đó, chuyên luận “Trần Thái Tông và Khóa Hư Lục Nhìn Từ Góc Độ Văn Học” hướng đến là nhằm tìm hiểu hành trạng, sự nghiệp cùng với con đường tu chứng của Trần Thái Tông, một vị vua anh minh, yêu nước thương dân đã từng “bỏ ngai vàng như trút chiếc giày rách” (Ngô Thì Sĩ – Việt sử tiêu án) để rồi trở thành vị Thiền gia đắc pháp. Trên cơ sở đó, chuyên luận đi sâu vào việc phân tích Khóa Hư Lục để chỉ ra giá trị nội dung tư tưởng và thế giới nghệ thuật của tác phẩm.

Đối với việc tìm hiểu văn bản Khóa Hư Lục của Trần Thái Tông, về nguyên tác chữ Hán, khi khảo sát chúng tôi cố gắng tìm đọc các văn bản hiện còn. Về bản dịch, chuyên luận sẽ rà soát các bản dịch Khóa Hư Lục đã công bố từ trước đến nay, cụ thể là bản dịch và diễn nghĩa Thái Tôn hoàn đế ngự chế Khóa Hư của Thiều Chửu do Tổng hội Phật giáo Bắc kỳ in năm 1943; bản dịch Khóa Hư Lục của Đào Duy Anh, NXB Khoa Học Xã Hội, Hà Nội, 1974; bản dịch Khóa Hư Lục in trong Thơ Văn Lý – Trần tập 2, quyển thượng, NXB Khoa Học Xã Hội, Hà Nội, 1989; bản dịch Khóa Hư Lục của Thích Thanh Từ, Tu viện Thường Chiếu ấn hành, 1996; bản dịch Khóa Hư Lục trọn bộ của Thích Thanh Kiểm do Thành hội Phật giáo TP. HCM xuất bản 1997; … Mục đích của việc khảo sát nguyên tác và các bản dịch là để xác định văn bản làm cơ sở khi tìm hiểu quan điểm tư tưởng Thiền học của tác giả cũng như phân tích nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Về phần dịch văn thơ của Khóa Hư Lục, khi trích dẫn trong chuyên luận, chúng tôi sẽ cố gắng chọn văn bản nào có phần dịch tốt nhất. Đi theo hướng này, trong quá trình triển khai và diễn giải đề tài, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp sau:

 
  • Phương pháp nghiên cứu văn học sử: có thể xem đây là phương pháp cơ bản vì đề tài chuyên luận là văn học sử. Khóa Hư Lục là tác phẩm sưu tập tổng hợp từ nhiều tác phẩm khác nhau của tác giả Trần Thái Tông. Tất cả được khảo sát dưới góc độ văn học, tôn trọng quy luật khách quan sự phát triển của văn học. Chúng tôi cũng lý giải từng vấn đề theo yêu cầu, tính chất lý luận của văn học. Cụ thể là phương pháp phân tích, tổng hợp trên cái nhìn lịch đại và đồng đại.
 
  • Phương pháp liên ngành là nhằm làm sáng tỏ những mối liên hệ giữa văn học và lịch sử, triết học, Phật học, Thiền học trong tiến trình phân tích chứng minh giá trị nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật của tác phẩm Khóa Hư Lục.
 
  • Phương pháp so sánh để so sánh, đối chiếu sự kiện lịch sử, văn bản để tìm những nét tương đồng, khu biệt khi trình bày, phân tích chứng minh những đặc trưng của văn học Thiền Phái Trúc Lâm khi so sánh tương quan với các tác phẩm khác thuộc bộ phận văn học Phật Giáo Lý – Trần.
 
  • Phương pháp loại hình để khảo sát loại hình tư tưởng; cấu trúc thể loại, loại hình ngôn ngữ văn tự mà đề tài yêu cầu phải giải quyết cụ thể.
 
  • Việc vận dụng thi pháp học để tìm hiểu không gian nghệ thuật, thời gian nghệ thuật, cũng như tìm hiểu cách phản ánh, cách mô tả, giọng điệu, ngữ điệu, ngôn ngữ - lời văn nghệ thuật trong văn học Thiền tông phần nào chỉ ra được sắc thái riêng biệt của một tác phẩm văn học tiêu biểu như Khóa Hư Lục.
 
trần thái tông và khóa hư lục nhìn từ góc độ văn học 2



Điều muốn lưu ý, Khóa Hư Lục là một tác phẩm thuộc thể luận thuyết triết lý tôn giáo, thấm đẫm Thiền Đạo – Phật học, do vậy muốn giải mã văn bản, có lẽ cần phải dùng trực cảm tâm linh cùng với việc thực nghiệm Thiền môn thì may ra mới có thể chiếm lĩnh được, chứ không đơn thuần sử dụng tư duy lý tính, suy luận mà giải quyết các vấn đề. Trong khi triển khai nội dung đề tài, các phương pháp này sẽ được sử dụng đan xen nhằm tìm hiểu hành trạng tác giả cùng phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Khi viết, chúng tôi có chú ý và lấy tư tưởng Phật học – Thiền học làm chuẩn, đồng thời tôn trọng những nguyên tắc thẩm mỹ của văn chương, nhằm cố gắng tối đa để làm sáng tỏ các yêu cầu nội tại mà đề tài chuyên luận đặt ra.

Về mặt ý nghĩa, có thể nói đây là một tác phẩm mang tính kinh điển của Phật giáo đời Trần. Do đó, khi nghiên cứu, tìm hiểu tác phẩm Khóa Hư Lục, tự thân cũng góp phần làm sáng tỏ vị trí vai trò của vua Trần Thái Tông trong lịch sử tư tưởng và lịch sử văn học Phật giáo Thiền tông trong đời Trần. Ông là vị vua, là Thiền gia, tác giả đầu tiên của triều đại nhà Trần viết nhiều tác phẩm Thiền học nổi tiếng mà sau này các tác gia khác lấy đó làm nền tảng để xây dựng cho nền Thiền học Đại Việt. Đây chính là câu trả lời xác đáng cho việc người đời từ xưa đến nay tôn vinh vua Trần Thái Tông là “Bó đuốc Thiền tông đời Trần”.

Hơn nữa Khóa Hư Lục là một luận thuyết triết lý, có một vị trí rất quan trọng trong văn học thời Lý – Trần nói riêng, văn học Phật giáo Việt Nam nói chung. Bởi lẽ, nhà vua là nhà văn, nhà thơ lớn luôn suy nghiệm về con người. Trần Thái Tông đã khắc họa hình ảnh con người trong tác phẩm Khóa Hư Lục là con người tự tìm lại chính mình, tự nhận thân phận con người là hữu hạn trong cái sắc thân đầy huyễn hóa; chỉ có tình yêu là vô hạn là pháp thân thường trụ. Với lòng yêu nước nồng nàn, một trái tim luôn vận hành theo chiều hướng biết yêu thương và hiểu biết cho từng con người trong cộng đồng dân tộc, Trần Thái Tông khuyến cáo mỗi người dân cần phải nỗ lực sống theo nếp sống đạo để “Phật tại tâm” hiển lộ giữa cõi đời. Sự trải nghiệm tâm linh qua một cuộc hành trình hướng tâm giải thoát của mọi người dân, sẽ góp phần xây dựng quốc gia Đại Việt hưng thịnh, đạo pháp trường tồn.


 
trần thái tông và khóa hư lục nhìn từ góc độ văn học 3


Thông qua những nội dung tư tưởng có giá trị về mặt Thiền học, triết học và văn học được diễn giải trong Khóa Hư Lục, thế giới nghệ thuật của tác phẩm được hiện hữu từ trong tâm thức người đọc. Bằng sự trực cảm tâm linh, cái nhìn biện chứng giải thoát, thế giới con người trở nên rộng mở, vô ngã vị tha trong một không gian bao la vô cùng của vũ trụ và thời gian vô tận để giải thoát mọi khổ đau đang diễn ra giữa cuộc đời. Việc sử dụng nhiều thể loại văn học Phật giáo đã minh chứng cho sự đa dạng phong phú nhiều chủ đề sáng tác khác nhau trong một tác phẩm, lại được khắc họa bằng ngôn ngữ đặc trưng Thiền học, Khóa Hư Lục đã tạo nên sự hấp dẫn lôi cuốn đối với người đọc. Chính vì lý do này mà gần 800 năm qua, kể từ ngày tác phẩm ra đời, nó đã trở thành tác phẩm kinh điển tiêu biểu của văn học Phật giáo Việt Nam nói chung, văn học Phật giáo Thiền tông đời Trần nói riêng.

Và như thế, từ điểm nhìn văn học, hy vọng kết quả của chuyên luận có thể giúp chúng ta giải mã giá trị nội dung tư tưởng và hình thức biểu hiện nghệ thuật như thông điệp hướng đến sự giải thoát khổ đau ngay giữa cõi đời mà Trần Thái Tông đã trải nghiệm hành trì và tự thân chứng ngộ. Nhân dịp này, chúng con xin đê đầu đảnh lễ chư Tôn đức Giáo phẩm, những vị Thầy đã giáo dưỡng chúng con trong quá trình tu học Phật pháp; nhất là Cố Trưởng lão Hòa Thượng Tôn Sư thượng Khả hạ Tấn, thành viên Hội Đồng Chứng minh Giáo hội Phật Giáo Việt Nam, Trú Trì Tổ Đình Giác Lâm – Huế đã thương tưởng, giáo dưỡng, tạo điều kiện tốt nhất để công trình này hoàn thành.

Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Phó Giáo Sư – Nhà giáo ưu tú mai Cao Chương, Phó Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Công Lý, cũng như các vị Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ trong Hội Đồng Khoa Học của Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Nhân Văn TP. HCM đã tận tình góp ý để cuốn sách đến được độc giả. Chân thành cảm ơn quý thiện hữu tri thức, quý Phật tử xa gần đã hộ trì và tạo nhiều thuận duyên trong quá trình thực hiện công trình này. Đồng thời, chúng tôi cũng không quên cảm ơn NXB Hồng Đức và Nhà Sách Văn Thành đã tạo mọi điều kiện để cuốn sách được ra mắt độc giả. Xin cảm ơn tất cả và mong nhận được sự góp ý quý báu của chư vị thiện tri thức gần xa.
T.T T.S Thích Phước Đạt (TPHCM – trọng thu Kỷ Hợi – tháng 10/2019)



 
trần thái tông và khóa hư lục nhìn từ góc độ văn học 4



MỤC LỤC:
Chương 1: Tình Hình Nghiên Cứu Tác Phẩm Khóa Hư Lục
  • Hướng Nghiên Cứu Tư Liệu Có Liên Quan Đến Trần Thái Tông & Khóa Hư Lục
  • Hướng Đi Vào Khảo Cứu Nội Dung Tư Tưởng Tác Phẩm Khóa Hư Lục Qua Các Tiểu Luận Trên Các Tạp Chí Và Các Chuyên Luận
  • Hướng Nghiên Cứu Lịch Sử Phật Giáo, Văn Học Phật Giáo Lý – Trần Có Đề Cập Đến Trần Thái Tông & Khóa Hư Lục
Chương 2: hành trạng – sự nghiệp trần thái tông
  • Bối Cảnh Lịch Sử Và Tình Hình Văn Học Phật Giáo Từ Đời Lý Đến Đầu Đời Trần
  • Bối Cảnh Lịch Sử
  • Tình Hình Văn Học Phật Giáo Từ Đời Lý Đến Đầu Đời Trần
  • Cuộc Đời Và Hành Trạng Của Trần Thái Tông
  • Thân Thế Trần Thái Tông
  • Sự Nghiệp Trước Tác, Trước Thuật Của Trần Thái Tông
  • Từ Một Ông Vua Anh Minh Đến Một Thiền Gia Đắc Pháp
  • Trần Thái Tông, Người Đặt Nền Móng Tư Tưởng Cho Thiền Phái Trúc Lâm Yên Tử Sau Này
  • Tiểu Kết
Chương 3: Nội Dung Tư Tưởng Khóa Hư Lục
  • Giới Thiệu Về Khóa Hư Lục
  • Ý Nghĩa Nhan Đề Tác Phẩm
  • Giới Thiệu Nội Dung Tổng Quát Theo Đề Mục Của Tác Phẩm
  • Giá Trị Tư Tưởng Của Khóa Hư Lục
  • Những Suy Nghĩ Về Thân Phận Và Tình Yêu Con Người
  • Nhà Văn – Nhà Thơ Lớn Suy Niệm Về Con Người
  • Tinh Thần Thiền Học
  • Những Phương Thức Hành Trì Tu Chứng
  • Tiểu Kết
Chương 4: Thế Giới Nghệ Thuật Khóa Hư Lục
  • Hình Ảnh Con Người Trong Khóa Hư Lục
  • Quan Niệm Về Con Người
  • Con Người Nhân Ái, Vị Tha, Rộng Mở
  • Con Người Giác Ngộ Với Những Phẩm Hạnh Cao Cả
  • Thời Gian Nghệ Thuật Trong Khóa Hư Lục
  • Quan Niệm Về Thời Gian Nghệ Thuật
  • Thời Gian Hiện Thực Trần Thế
  • Thời Gian Trần Thuật
  • Thời Gian Trong Triết Học Phật Giáo
  • Không Gian Nghệ Thuật Trong Khóa Hư Lục
  • Quan Niệm Về Không Gian Nghệ Thuật
  • Không Gian Hiện Thực Cuộc Sống
  • Không Gian Vũ Trụ Thế Giới
  • Thể Loại Tác Phẩm Khóa Hư Lục
  • Giới Thiệu Chung Về Hệ Thống Thể Loại Văn Học Phật Giáo
  • Thể Loại Tác Phẩm Khóa Hư Lục Và Sự Vận Dụng Các Thể Loại Văn Học Phật Giáo Vào Trong Tác Phẩm
  • Ngôn Ngữ Tác Phẩm Khóa Hư Lục
  • Vị Trí Khóa Hư Lục Trong Văn Học Phật Giáo Việt Nam
  • Tiểu Kết
  • Kết Luận
  • Tài Liệu Tham Khảo
  • Bản Hán Văn
 
thông tin cuối bài viết 2
thông tin cuối bài viết 1
     

 

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây